Žirafa dřevěná - design Emil Hauptmann 1990's

CZ

Emil Hauptmann narozen 26. května 1940 ve Dvoře Králové nad Labem, byl česko‑německý výtvarník, loutkář, ilustrátor a autor animovaných filmů. Narodil se do česko‑německého manželství; jeho otec, výtvarník německé národnosti, byl během druhé světové války povolán k Wehrmachtu a po válce prohlášen za nezvěstného. Matka zemřela během války a Emil byl spolu se třemi sourozenci vychováván babičkou z matčiny strany v prostředí kolotočářů a kočovných loutkoherců, které zásadně ovlivnilo jeho vztah k loutkám a divadlu.

Po základní škole se vyučil písmomalířem a pracoval jako dělník v Automobilových závodech n. p. Mladá Boleslav. Po základní vojenské službě působil jako civilní zaměstnanec u vojenského útvaru v Prostějově. V letech 1965–1969 studoval na Střední uměleckoprůmyslové škole v Uherském Hradišti (obor modelářství a návrhářství obuvi a módních doplňků) u Jana Dudeška, kde vedl školní loutkové divadlo. Od 1. srpna 1969 pracoval jako výtvarník, loutkář a malíř pozadí ve Filmových ateliérech na Kudlově v Gottwaldově.

V gottwaldovském studiu se výtvarně podílel na několika animovaných a loutkových filmech pro děti a večerníčkovských seriálech, mimo jiné ve spolupráci s Hermínou Týrlovou, Ottou Maškem a Garikem Sekem. Jako výtvarník je uveden například u filmů Mačka a pes (1972), O nezbednom kapríkovi (1973), Já a můj dvojnožec (1974), Loptošenie s loptou (1974) a u snímku Morality 2 – Ničení laviček (1974) jako autor scénáře. V roce 1972 vytvořil návrhy loutek pro seriál Malá čarodějnice, které pro bratislavskou televizi vyrobila Maškova řezbářská dílna.

Dne 18. srpna 1974 uspořádal se svými přáteli improvizované loutkové představení během mariánské pouti na Svatém Hostýnu. V představení zazněly kritické narážky na tehdejší komunistický režim a sovětskou okupaci, včetně zmínek o „cizích vojácích“. Loutkoherci byli sledováni policií, zatčeni a u kroměřížského okresního soudu velmi tvrdě odsouzeni za údajné pobuřování. Emil Hauptmann dostal nejpřísnější trest – dva a půl roku nepodmíněně. Krátce po zahájení trestního řízení dostal okamžitou výpověď z gottwaldovského studia Krátkého filmu a po výkonu trestu pracoval manuálně v kanalizačních službách v Uherském Hradišti.

Na přelomu 70. a 80. let ilustroval leporela Jaroslava Kořána. V roce 1982 se vystěhoval do Spolkové republiky Německo, kde pokračoval ve výtvarné práci a usadil se v Řezně. Po roce 1990 navázal na přerušenou spolupráci s Ottou Maškem a jeho synem Pavlem v loutkářské firmě Mašek – umělecká výroba, největším výrobci loutek ve střední Evropě. Pro tuto firmu navrhl kompletní vizuální podobu pro desítky až stovky dřevěných loutek a marionet i skládací loutková divadla pro děti, včetně dekorací, scénářů a obalů.

Emil Hauptmann zemřel 18. ledna 2012 v Řezně. Přestože pochází ze Dvora Králové nad Labem, ve městě je neznámý. Připomínka jeho tvorby v design ZOO je tak jedním z prvních kroků k tomu, aby se jeho jméno vrátilo do kulturní paměti rodného regionu.

EN

Emil Hauptmann (May 26, 1940, Dvůr Králové nad Labem – January 18, 2012, Regensburg, Germany) was a Czech-German artist, puppeteer, illustrator and author of animated films. He was born into a Czech-German marriage; his father, an artist of German nationality, was drafted into the Wehrmacht during World War II and declared missing after the war. His mother died during the war and Emil was raised together with his three siblings by his maternal grandmother in an environment of carousels and itinerant puppeteers, which fundamentally influenced his relationship to puppets and theatre.

After primary school he trained as a type painter and worked as a worker at the Automobile Works in Mladá Boleslav. After his compulsory military service he worked as a civilian employee at a military unit in Prostějov. From 1965 to 1969 he studied at the Secondary School of Applied Arts in Uherské Hradiště (modeling and shoe and fashion accessory design) with Jan Dudešek, where he led the school puppet theater. From 1 August 1969 he worked as an artist, puppeteer and background painter at the Film Studios in Kudlov in Gottwaldov.

At the Gottwaldov studio he participated in several animated and puppet films for children and evening series, including in collaboration with Hermína Týrlová, Otto Mašek and Garik Sek. As an artist he is listed, for example, in the films Mačka a pes (1972), O nezbednom kapríkovi (1973), Já a můj dvojnožec (1974), Loptošenie s loptou (1974) and as the author of the script for the film Morality 2 – Ničení laviček (1974). In 1972, he created puppet designs for the series Little Witch, which were produced for Bratislava television by Mašek's Carving Workshop.

On August 18, 1974, he and his friends organized an improvised puppet show during the Marian pilgrimage at Svatý Hostýn. The show contained critical allusions to the then communist regime and the Soviet occupation, including references to "foreign soldiers". The puppeteers were monitored by the police, arrested, and sentenced very harshly by the Kroměříž District Court for alleged sedition. Emil Hauptmann received the harshest sentence - two and a half years without parole. Shortly after the criminal proceedings began, he was immediately dismissed from the Gottwald Short Film studio and, after serving his sentence, worked manually in the sewerage services in Uherské Hradiště.

At the turn of the 1970s and 1980s, he illustrated the folio by Jaroslav Kořán. In 1982 he moved to the Federal Republic of Germany, where he continued his artistic work and settled in Regensburg. After 1990 he resumed his interrupted collaboration with Otto Mašek and his son Pavel in the puppetry company Mašek – últamička výroba, the largest puppet manufacturer in Central Europe. For this company he designed the complete visual appearance for dozens to hundreds of wooden puppets and marionettes as well as folding puppet theatres for children, including decorations, scenarios and packaging.

Emil Hauptmann died on January 18, 2012 in Regensburg. Although he comes from Dvůr Králové nad Labem, he is unknown in the city. The commemoration of his work in the design of the ZOO is thus one of the first steps towards his name returning to the cultural memory of his native region.

PL

Emil Hauptmann (26 maja 1940, Dvůr Králové nad Labem – 18 stycznia 2012, Ratyzbona, Niemcy) był czesko-niemieckim artystą, lalkarzem, ilustratorem i autorem filmów animowanych. Urodził się w czesko-niemieckim małżeństwie; jego ojciec, artysta narodowości niemieckiej, został powołany do Wehrmachtu podczas II wojny światowej i uznany za zaginionego po wojnie. Jego matka zmarła w czasie wojny, a Emil wraz z trójką rodzeństwa wychowywał się u babci ze strony matki w otoczeniu karuzel i wędrownych lalkarzy, co miało fundamentalny wpływ na jego stosunek do lalek i teatru.

Po ukończeniu szkoły podstawowej kształcił się na malarza czcionek i pracował jako robotnik w zakładach samochodowych w Mladej Boleslav. Po odbyciu obowiązkowej służby wojskowej pracował jako pracownik cywilny w jednostce wojskowej w Prostějovie. W latach 1965–1969 uczył się w Średniej Szkole Sztuk Użytkowych w Uherskim Hradišti (modelarstwo oraz projektowanie obuwia i dodatków modowych) u Jana Dudeška, gdzie kierował szkolnym teatrem lalek. Od 1 sierpnia 1969 roku pracował jako artysta plastyk, lalkarz i malarz tła w Studiu Filmowym Kudlov w Gottwaldovie.

W studiu Gottwaldov brał udział w realizacji kilku filmów animowanych i lalkowych dla dzieci oraz seriali wieczornych, m.in. we współpracy z Herminą Týrlovą, Otto Maškiem i Garikiem Sek. Jako artysta jest wymieniany m.in. w filmach „Mačka a pes” (1972), „O nezbednom kapríkovi” (1973), „Já a mój dvojnožec” (1974), „Loptošenie s loptou” (1974) oraz jako autor scenariusza do filmu „Moralność 2 – Ničení laviček” (1974). W 1972 roku stworzył projekty lalek do serialu „Mała czarownica”, które zostały wyprodukowane dla bratysławskiej telewizji przez pracownię rzeźbiarską Maška.

18 sierpnia 1974 roku wraz z przyjaciółmi zorganizował improwizowany spektakl lalkowy podczas pielgrzymki maryjnej na Świętym Hostynie. Spektakl zawierał krytyczne aluzje do ówczesnego reżimu komunistycznego i okupacji sowieckiej, w tym odniesienia do „zagranicznych żołnierzy”. Lalkarze byli monitorowani przez policję, aresztowani i surowo skazani przez Sąd Rejonowy w Kromieryżu za domniemaną działalność wywrotową. Emil Hauptmann otrzymał najsurowszy wyrok – dwa i pół roku bez możliwości zwolnienia warunkowego. Wkrótce po rozpoczęciu postępowania karnego został natychmiast zwolniony ze studia filmów krótkometrażowych Gottwald i po odbyciu kary pracował ręcznie w kanalizacji w Uherskim Hradišti.

Na przełomie lat 70. i 80. ilustrował folio Jaroslava Kořána. W 1982 roku wyjechał do Republiki Federalnej Niemiec, gdzie kontynuował pracę artystyczną i osiedlił się w Ratyzbonie. Po 1990 roku wznowił przerwaną współpracę z Otto Maškiem i jego synem Pavlem w firmie lalkarskiej Mašek – últamička výroba, największym producencie lalek w Europie Środkowej. Dla tej firmy zaprojektował kompleksową oprawę wizualną dziesiątek, a nawet setek drewnianych lalek i marionetek, a także składanych teatrzyków lalkowych dla dzieci, w tym dekoracje, scenariusze i opakowania.

Emiel Hauptmann zmarł 18 stycznia 2012 roku w Ratyzbonie. Choć pochodził z Dvora Králové nad Labem, jest w mieście nieznany. Upamiętnienie jego pracy w projekcie ZOO jest zatem jednym z pierwszych kroków w kierunku przywrócenia jego imienia do pamięci kulturowej jego rodzinnego regionu.