Podhajská Minka

MINKA PODHAJSKÁ (1881-1963)

Minka Podhajská, rozená Vilemína Podhajská, patří mezi nejvýznamnější české umělkyně počátku 20. století a zakladatelky moderní české hračky. Narodila se 1. prosince 1881 ve Vídni a zemřela 11. září 1963 v Liberci. Byla členkou okruhu Gustava Klimta, spolupracovala s Wienerwerkstätte, pražským Artělem i Hořickým hračkářským družstvem a její tvorba zásadně ovlivnila podobu českého užitého umění.

Vyrůstala ve vídeňské české komunitě a od mládí projevovala výrazný výtvarný talent. Studovala na Kunstschule für Frauen und Mädchen a později na Wiener Frauenakademie, kde se pod vedením Ludwiga Michalka, Adolfa Boehma, Friedricha Königa a Georga Klimta věnovala kresbě, malbě, dřevorytu i sochařským základům. Ranou tvorbu ovlivnila vídeňská secese. Už v roce 1908 vystavovala na Kunstschau ve skupině Gustava Klimta a od roku 1909 s avantgardní Die Neukunstgruppe. Její práce v ex libris, grafice i ilustraci se setkávaly s uznáním.

Podhajská se brzy začala věnovat i návrhům hraček. Spolupracovala s Wienerwerkstätte, Deutschen Werkstätten für Handwerkskunst v Drážďanech, českým Artělem i Hořickým hračkářským družstvem. Navrhovala také keramické soupravy pro manufakturu Rydl a Thon – Graniton ve Svijanech. V Praze vystavila své hračky už roku 1907, rozsáhlý soubor maleb, kreseb, grafik a hraček pak roku 1910 v Topičově salonu.

Po první světové válce, v roce 1919, se natrvalo přestěhovala z Vídně do Prahy. Zde působila jako profesorka a od roku 1922 jako instruktorka pro hračky ve Státním školském ústavu pro domácký průmysl, kde pracovala až do roku 1939. Vedením kurzů po celé republice ovlivnila generace českých hračkářů. Navrhla stylizované dřevěné figurky, didaktické hry, stavebnice, později i textilní a jutové hračky. Její tvorba vyváženě spojovala estetiku, psychologii i didaktiku a patří k nejvýznamnějším počinům českého užitého umění.

Roku 1925 byla pověřena instalací a organizací československé expozice odborných škol na světové výstavě v Paříži, kde její tým získal 19 velkých cen a ona sama čestný diplom za hračky. Pro československou expozici na světové výstavě v New Yorku vytvořila roku 1939 kostýmy pro loutky v diorámatu Přísaha prezidenta George Washingtona.

Přestože byla úspěšnou návrhářkou hraček, cítila se především malířkou. V roce 1931 vystavila své malby v Topičově salonu. Věnovala se krajinomalbě a květinovým motivům, inspirovaným cestami po Francii, Itálii, Švýcarsku a Rakousku. Její květiny jsou charakteristické naddimenzovaným zvětšením a osobitým portrétním pojetím rostlin.

Druhou světovou válku prožila v Praze, s častými pobyty na Orlickoústecku. Po válce se rozhodla odejít na venkov a roku 1946 zakoupila domek v obci Zdislava, kde žila mezi zahradou, lesem a malováním. S postupujícími zdravotními potížemi se postupně vzdálila malbě i hračkám.

Minka Podhajská byla výjimečně všestranná osobnost – malířka, grafička, návrhářka, ilustrátorka i pedagožka. Milovala cestování, hudbu a literaturu, byla společenská, vzdělaná a obětavá. Její tvorbu provázel hluboký vztah k přírodě a tichá, soustředěná poetika. Svým dílem zásadně ovlivnila české hračkářství i užité umění a její práce jsou dodnes součástí sbírek Uměleckoprůmyslového muzea v Praze a dalších institucí.

Seznam exponátů, které uvidíte v galerii design ZOO najdete pod tímto medailonkem.

Minka Podhajská (born Vilemína Podhajská) ranks among the most significant Czech female artists of the early 20th century and is considered a pioneer of the modern Czech toy. Born on December 1, 1881, in Vienna, she died on September 11, 1963, in Liberec. She was a member of Gustav Klimt’s circle and collaborated with the Wiener Werkstätte, the Prague-based Artěl, and the Hořice Toy Cooperative; her work fundamentally shaped the character of Czech applied art.

She grew up within the Czech community in Vienna and demonstrated remarkable artistic talent from a young age. She studied at the *Kunstschule für Frauen und Mädchen* and later at the *Wiener Frauenakademie*, where she focused on drawing, painting, woodcut, and the fundamentals of sculpture under the guidance of Ludwig Michalek, Adolf Boehm, Friedrich König, and Georg Klimt. Her early work was influenced by the Vienna Secession. As early as 1908, she exhibited at the *Kunstschau* with Gustav Klimt’s group, and from 1909, she exhibited with the avant-garde *Die Neukunstgruppe*. Her work in ex-libris design, graphic art, and illustration garnered acclaim.

Podhajská soon began designing toys as well. She collaborated with the Wiener Werkstätte, the *Deutschen Werkstätten für Handwerkskunst* in Dresden, the Czech Artěl, and the Hořice Toy Cooperative. She also designed ceramic sets for the Rydl & Thon – Graniton manufactory in Svijany. She exhibited her toys in Prague as early as 1907, and in 1910, she presented an extensive collection of paintings, drawings, graphic works, and toys at the Topič Salon. After World War I, in 1919, she moved permanently from Vienna to Prague. There, she worked as a teacher and—from 1922—as an instructor specializing in toys at the State Educational Institute for Cottage Industry, a position she held until 1939.

Through the courses she led across the country, she influenced generations of Czech toy makers. She designed stylized wooden figures, educational games, and construction sets, and later created textile and jute toys as well. Her work struck a balance between aesthetics, psychology, and pedagogy, ranking among the most significant achievements in Czech applied art.

In 1925, she was commissioned to organize and install the Czechoslovak vocational school exhibit at the World's Fair in Paris; her team won 19 Grand Prizes, and she personally received an honorary diploma for her toy designs. For the Czechoslovak exhibit at the 1939 World's Fair in New York, she created costumes for the puppets featured in the *Oath of President George Washington* diorama.

Although she was a successful toy designer, she considered herself primarily a painter. In 1931, she exhibited her paintings at the Topič Salon. She focused on landscapes and floral motifs inspired by her travels through France, Italy, Switzerland, and Austria. Her floral paintings are characterized by oversized scale and a distinctive, portrait-like approach to the plants.

She spent World War II in Prague, frequently staying in the Ústí nad Orlicí region. After the war, she decided to move to the countryside; in 1946, she purchased a small house in the village of Zdislava, where she lived a life divided between her garden, the forest, and painting. As her health declined, she gradually moved away from painting and toy design.

Minka Podhajská was an exceptionally versatile figure—a painter, graphic artist, designer, illustrator, and educator. She loved travel, music, and literature, and was sociable, cultured, and selfless. Her work was characterized by a deep connection to nature and a quiet, focused poetic quality. She profoundly influenced Czech toy design and the applied arts, and her works remain part of the collections at the Museum of Decorative Arts in Prague and other institutions to this day.

You can find a list of exhibits that you will see in the design ZOO gallery under this medallion.

3 223

Minka Podhajská, właściwie Vilemína Podhajská, jest jedną z najważniejszych czeskich artystek początku XX wieku i twórczynią nowoczesnej czeskiej sztuki zabawek. Urodziła się 1 grudnia 1881 roku w Wiedniu, a zmarła 11 września 1963 roku w Libercu. Należała do kręgu Gustava Klimta, współpracowała z Wienerwerkstätte, Praskim Artem i Spółdzielnią Zabawkarską Hořický, a jej twórczość wywarła zasadniczy wpływ na kształt czeskiej sztuki użytkowej. Dorastała w czeskiej społeczności Wiednia i od najmłodszych lat wykazywała znaczący talent artystyczny.

Studiowała w Kunstschule für Frauen und Mädchen, a później w Wiener Frauenakademie, gdzie poświęciła się rysunkowi, malarstwu, drzeworytnictwu i podstawom rzeźby pod kierunkiem Ludwiga Michalka, Adolfa Boehma, Friedricha Königa i Georga Klimta. Jej wczesna twórczość była pod wpływem wiedeńskiej secesji. Już w 1908 roku wystawiała w Kunstschau w grupie Gustava Klimta, a od 1909 roku w awangardowej grupie Die Neukunstgruppe. Jej prace w zakresie ekslibrisów, grafik i ilustracji spotkały się z uznaniem.

Podhajská wkrótce zaczęła projektować zabawki. Współpracowała z Wienerwerkstätte, Deutschen Werkstätten für Handwerkskunst w Dreźnie, czeskim Artělem i spółdzielnią zabawkarską Hořický. Projektowała również zestawy ceramiczne dla manufaktury Rydl i Thon – Graniton w Svijanach. Już w 1907 roku wystawiała swoje zabawki w Pradze, a w 1910 roku w salonie Topiča wystawiła bogatą kolekcję obrazów, rysunków, grafik i zabawek.

Po I wojnie światowej, w 1919 roku, przeniosła się na stałe z Wiednia do Pragi. Pracowała tam jako profesor, a od 1922 roku jako instruktorka zabawek w Państwowym Instytucie Edukacyjnym Przemysłu Domowego, gdzie pracowała do 1939 roku. Prowadząc kursy w całym kraju, wywarła wpływ na pokolenia czeskich zabawkarzy. Projektowała stylizowane drewniane figurki, gry dydaktyczne, zestawy konstrukcyjne, a później także zabawki z tkaniny i juty. Jej twórczość łączyła estetykę, psychologię i dydaktykę i należy do najważniejszych osiągnięć czeskiej sztuki użytkowej.

W 1925 roku otrzymała zlecenie na instalację i organizację czechosłowackiej wystawy szkół zawodowych na Wystawie Światowej w Paryżu, gdzie jej zespół zdobył 19 głównych nagród, a ona sama otrzymała dyplom honorowy za zabawki. W 1939 roku stworzyła kostiumy do lalek w dioramie „Przysięga prezydenta George’a Washingtona” na czechosłowacką wystawę na Wystawie Światowej w Nowym Jorku.

Chociaż była odnoszącą sukcesy projektantką zabawek, uważała się przede wszystkim za malarkę. W 1931 roku wystawiła swoje obrazy w Salonie Topiča. Poświęciła się malarstwu pejzażowemu i motywom kwiatowym, inspirowanym podróżami po Francji, Włoszech, Szwajcarii i Austrii. Jej kwiaty charakteryzują się przeskalowanymi powiększeniami i unikalną koncepcją portretową roślin.

W czasie II wojny światowej mieszkała w Pradze, często przebywając w regionie Orlickoústeckim. Po wojnie postanowiła wyjechać na wieś i w 1946 roku kupiła dom we wsi Zdzisława, gdzie żyła wśród ogrodu, lasu i malarstwa. Wraz z postępującymi problemami zdrowotnymi stopniowo odchodziła od malarstwa i zabawek.

Minka Podhajská była wyjątkowo wszechstronną osobowością – malarką, graficzką, projektantką, ilustratorką i nauczycielką. Uwielbiała podróże, muzykę i literaturę, była towarzyska, wykształcona i bezinteresowna. Jej twórczości towarzyszył głęboki związek z naturą i spokojna, skupiona poetyka. Jej twórczość wywarła zasadniczy wpływ na czeskie zabawkarstwo i sztukę użytkową, a jej prace nadal znajdują się w zbiorach Muzeum Sztuk Dekoracyjnych w Pradze i innych instytucji.

Listę eksponatów, które można zobaczyć w galerii ZOO designu, można znaleźć pod tym medalionem.

Žádné produkty značky Podhajská Minka nebyly nalezeny...